Trong các giao dịch mua bán, đặt cọc, chuyển nhượng nhà đất, nhiều người thường được tư vấn lập vi bằng nhà đất để “làm bằng chứng cho chắc”. Tuy nhiên, không ít người vẫn hiểu sai rằng vi bằng có thể thay thế hợp đồng công chứng hoặc sổ đỏ. Vậy vi bằng nhà đất là gì? Vi bằng có giá trị pháp lý không? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu đúng theo quy định pháp luật hiện hành.
Vi bằng nhà đất là gì?
Vi bằng nhà đất là văn bản do Thừa phát lại lập, nhằm ghi nhận sự kiện, hành vi có thật xảy ra trên thực tế liên quan đến nhà đất theo yêu cầu của cá nhân hoặc tổ chức.
Trong lĩnh vực nhà đất, vi bằng thường được lập để ghi nhận các sự việc như:
Việc giao tiền đặt cọc mua bán nhà, đất
Hiện trạng thửa đất, nhà ở tại thời điểm cụ thể
Việc bàn giao nhà, đất
Việc sử dụng, chiếm giữ, xây dựng trên đất
Các hành vi phát sinh tranh chấp thực tế
Vi bằng không phải là hợp đồng, mà chỉ là chứng cứ ghi nhận sự kiện tại một thời điểm nhất định.
Vi bằng nhà đất có giá trị pháp lý không?
Câu trả lời là: Có giá trị pháp lý, nhưng giá trị có giới hạn.
Theo quy định pháp luật, vi bằng:
Được coi là nguồn chứng cứ khi Tòa án giải quyết tranh chấp
Có giá trị chứng minh sự kiện, hành vi đã xảy ra
Không làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền sử dụng đất
Nói cách khác, vi bằng không xác lập quyền sở hữu hay quyền sử dụng đất, mà chỉ ghi nhận thực tế đã diễn ra.
Vi bằng nhà đất có thay thế công chứng không?
Không.
Vi bằng không thể thay thế hợp đồng công chứng, đặc biệt trong các giao dịch bắt buộc phải công chứng như:
Mua bán nhà đất
Chuyển nhượng quyền sử dụng đất
Tặng cho, thế chấp nhà đất
Nếu các bên chỉ lập vi bằng mà không công chứng hợp đồng theo quy định, thì giao dịch đó không được pháp luật công nhận là hợp pháp.
Có nên mua bán nhà đất bằng vi bằng không?
Trong thực tế, nhiều người sử dụng vi bằng để mua bán các loại đất chưa đủ điều kiện chuyển nhượng, như:
Đất chưa có sổ đỏ
Đất phân lô trái phép
Nhà đất đang tranh chấp
Việc này tiềm ẩn rủi ro pháp lý rất lớn, bởi vì:
Người mua không được đứng tên sổ đỏ
Có nguy cơ mất tiền nếu xảy ra tranh chấp
Vi bằng không bảo đảm quyền sở hữu
Vi bằng chỉ nên dùng để ghi nhận sự kiện thực tế, không nên xem là “bùa hộ mệnh” cho các giao dịch trái quy định.
Trường hợp nào nên lập vi bằng nhà đất?
Vi bằng nhà đất có thể phát huy giá trị trong các trường hợp như:
Ghi nhận việc giao nhận tiền đặt cọc
Ghi nhận hiện trạng nhà đất trước khi tranh chấp
Ghi nhận hành vi lấn chiếm đất
Làm chứng cứ bảo vệ quyền lợi khi khởi kiện
Trong những trường hợp này, vi bằng giúp tăng khả năng chứng minh khi xảy ra tranh chấp tại Tòa án.
Kết luận
Vi bằng nhà đất có giá trị pháp lý, nhưng không thể thay thế hợp đồng công chứng và không xác lập quyền sở hữu nhà đất. Người dân cần hiểu đúng để tránh nhầm lẫn, đặc biệt là trong các giao dịch mua bán nhà đất có giá trị lớn.
Nếu bạn đang chuẩn bị giao dịch hoặc gặp tranh chấp liên quan đến nhà đất, việc tham khảo ý kiến luật sư hoặc chuyên gia pháp lý trước khi lập vi bằng là điều rất cần thiết.
