Trong những năm gần đây, tình trạng cho vay nặng lãi trong giao dịch dân sự diễn ra ngày càng phức tạp, đặc biệt dưới các hình thức vay tiền nhanh, vay qua app, vay không thế chấp. Nhiều người cho rằng đây chỉ là quan hệ dân sự, tuy nhiên trên thực tế, cho vay nặng lãi có thể bị xử lý hình sự nếu vượt quá giới hạn cho phép của pháp luật.
1. Cho vay nặng lãi trong giao dịch dân sự là gì?
Cho vay nặng lãi trong giao dịch dân sự là hành vi:
Cho người khác vay tiền
Với mức lãi suất vượt quá giới hạn pháp luật cho phép
Nhằm thu lợi bất chính
Hình thức này thường được ngụy trang dưới các dạng:
Vay tiền nhanh, vay nóng
Vay qua ứng dụng điện thoại
Thu phí dịch vụ, phí tư vấn để che giấu lãi suất thực tế
Ép ký giấy vay với số tiền cao hơn số tiền thực nhận
2. Mức lãi suất bao nhiêu thì bị coi là cho vay nặng lãi?
Theo quy định hiện hành:
Lãi suất vay dân sự không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay
Trường hợp:
Lãi suất vượt quá 20%/năm → phần vượt bị coi là không có hiệu lực
Lãi suất gấp 5 lần trở lên so với mức cho phép và thu lợi bất chính → có thể bị xử lý hình sự
👉 Như vậy, không phải cứ lãi cao là phạm tội, mà chỉ khi đạt đủ điều kiện luật định mới bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
3. Khi nào cho vay nặng lãi bị xử lý hình sự?
Người cho vay sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi đồng thời thỏa mãn các điều kiện sau:
Lãi suất cho vay gấp 5 lần trở lên mức lãi suất tối đa theo quy định
Có hành vi thu lợi bất chính
Số tiền thu lợi bất chính đạt mức luật định
Trong thực tế, các hành vi dễ bị xử lý hình sự bao gồm:
Cho vay lãi cao kèm đe dọa, uy hiếp
Cho vay qua app với lãi suất “cắt cổ”
Thu tiền lãi, phí vượt xa số tiền vay ban đầu
4. Hình phạt đối với tội cho vay nặng lãi
Tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, người phạm tội có thể phải chịu:
Phạt tiền
Cải tạo không giam giữ
Phạt tù trong trường hợp nghiêm trọng
Ngoài hình phạt chính, còn có thể:
Buộc trả lại khoản tiền thu lợi bất chính
Tịch thu phương tiện, công cụ dùng để phạm tội
Các tình tiết làm tăng nặng trách nhiệm gồm:
Thực hiện hành vi có tổ chức
Cho nhiều người vay
Thu lợi bất chính với số tiền lớn
Sử dụng công nghệ cao để thực hiện hành vi
5. Trường hợp nào chỉ bị xử lý dân sự hoặc hành chính?
Người cho vay chỉ bị xử lý dân sự hoặc hành chính khi:
Lãi suất vượt quá 20%/năm nhưng chưa đạt mức truy cứu hình sự
Chưa phát sinh hoặc phát sinh ít tiền thu lợi bất chính
Trong các trường hợp này:
Phần lãi vượt quá quy định sẽ không được pháp luật công nhận
Người vay không có nghĩa vụ trả phần lãi trái luật
6. Người vay cần lưu ý gì để tránh rủi ro pháp lý?
Không ký giấy vay khi chưa đọc kỹ điều khoản
Cảnh giác với các khoản phí trá hình
Không vay tiền từ các app, tổ chức không rõ nguồn gốc
Lưu giữ bằng chứng giao dịch để bảo vệ quyền lợi
Kết luận
Cho vay nặng lãi trong giao dịch dân sự không chỉ là tranh chấp dân sự mà còn có thể bị xử lý hình sự nếu vượt quá giới hạn pháp luật cho phép và thu lợi bất chính. Việc hiểu rõ quy định pháp luật sẽ giúp cả người vay và người cho vay tránh được những rủi ro nghiêm trọng về pháp lý.
