Thừa kế quyền sử dụng đất là một trong những vấn đề dễ phát sinh tranh chấp nhất trong thực tế, đặc biệt khi người chết không để lại di chúc hoặc di chúc không rõ ràng. Nhiều người thắc mắc: đất được chia cho ai, chia theo tỷ lệ nào, con riêng – con chung – vợ/chồng có được hưởng không? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ thừa kế quyền sử dụng đất được chia như thế nào theo quy định pháp luật hiện hành.
Thừa kế quyền sử dụng đất là gì?
Thừa kế quyền sử dụng đất là việc chuyển giao quyền sử dụng đất của người đã chết cho người còn sống theo di chúc hoặc theo quy định của pháp luật.
Quyền sử dụng đất được coi là tài sản hợp pháp, vì vậy khi người sử dụng đất chết, quyền này được đưa vào khối di sản để chia thừa kế, nếu không thuộc trường hợp bị pháp luật hạn chế.
Thừa kế quyền sử dụng đất được chia theo những hình thức nào?
Theo quy định, thừa kế quyền sử dụng đất được chia theo hai hình thức chính:
Thừa kế theo di chúc
Thừa kế theo pháp luật
Việc áp dụng hình thức nào phụ thuộc vào việc người chết có để lại di chúc hợp pháp hay không.
Chia thừa kế quyền sử dụng đất theo di chúc
Nếu người chết để lại di chúc hợp pháp, việc chia quyền sử dụng đất sẽ thực hiện đúng theo nội dung di chúc.
Người lập di chúc có quyền:
Chỉ định người được hưởng quyền sử dụng đất
Chia đất cho một hoặc nhiều người theo tỷ lệ mong muốn
Truất quyền hưởng di sản của một số người
Tuy nhiên, pháp luật vẫn bảo vệ người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc, bao gồm: con chưa thành niên, cha mẹ, vợ/chồng không có khả năng lao động. Những người này vẫn được hưởng phần di sản nhất định, ngay cả khi không được nêu trong di chúc.
Chia thừa kế quyền sử dụng đất theo pháp luật
Trường hợp không có di chúc, di chúc không hợp pháp hoặc không xác định được người thừa kế theo di chúc, quyền sử dụng đất sẽ được chia theo pháp luật.
Theo đó, di sản được chia theo hàng thừa kế. Những người cùng hàng thừa kế sẽ được hưởng phần bằng nhau.
Hàng thừa kế thứ nhất
Bao gồm:
Vợ hoặc chồng của người chết
Cha mẹ ruột hoặc cha mẹ nuôi
Con ruột hoặc con nuôi
Đây là nhóm được ưu tiên hưởng thừa kế trước tiên. Nếu còn người ở hàng này thì không chia cho hàng sau.
Hàng thừa kế thứ hai
Chỉ được hưởng nếu không còn ai ở hàng thứ nhất, gồm:
Ông bà nội, ngoại
Anh chị em ruột của người chết
Hàng thừa kế thứ ba
Gồm:
Cụ nội, cụ ngoại
Cô, dì, chú, bác, cậu ruột
Cháu ruột mà người chết là ông bà
Đất chung vợ chồng được chia thừa kế thế nào?
Trong nhiều trường hợp, quyền sử dụng đất là tài sản chung của vợ chồng.
Khi một người chết:
Một nửa giá trị quyền sử dụng đất thuộc về người còn sống
Phần còn lại mới được đưa vào di sản để chia thừa kế
Nhiều tranh chấp phát sinh do nhầm lẫn toàn bộ thửa đất đều là di sản, trong khi thực tế chỉ một phần mới được chia.
Có bắt buộc phải có sổ đỏ mới được chia thừa kế không?
Không phải mọi trường hợp đều bắt buộc có sổ đỏ.
Nếu người chết đang sử dụng đất hợp pháp, đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận nhưng chưa kịp làm sổ, thì quyền sử dụng đất đó vẫn có thể được xem xét chia thừa kế theo quy định.
Tuy nhiên, việc này thường phức tạp hơn, cần xác minh nguồn gốc và quá trình sử dụng đất.
Kết luận
Thừa kế quyền sử dụng đất có thể được chia theo di chúc hoặc theo pháp luật, tùy từng trường hợp cụ thể. Việc xác định đúng hình thức thừa kế, hàng thừa kế và phần di sản là yếu tố quan trọng để tránh tranh chấp kéo dài.
Trong các trường hợp phức tạp như đất chung vợ chồng, đất chưa có sổ đỏ hoặc có tranh chấp, người dân nên tham khảo ý kiến luật sư để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
