Trong thực tế, nhiều vụ án hình sự xảy ra khi người phạm tội đang say rượu, bia hoặc chất kích thích. Không ít người cho rằng vì “không làm chủ được hành vi” nên sẽ được giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật Việt Nam, phạm tội trong tình trạng say rượu không phải là căn cứ để được giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.
1. Say rượu có làm mất trách nhiệm hình sự không?
Theo quy định pháp luật hình sự, người phạm tội vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự nếu thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong tình trạng:
Say rượu
Say bia
Sử dụng chất kích thích khác
Pháp luật xác định rằng, việc sử dụng rượu bia là do người phạm tội tự lựa chọn, nên không thể lấy lý do say rượu để thoát trách nhiệm hình sự.
👉 Vì vậy, say rượu không làm mất năng lực chịu trách nhiệm hình sự.
2. Phạm tội khi say rượu có được giảm nhẹ không?
Câu trả lời là không.
Pháp luật quy định rõ:
Phạm tội trong tình trạng say rượu, bia không được coi là tình tiết giảm nhẹ
Ngược lại, trong một số trường hợp, còn có thể bị xem xét là tình tiết bất lợi
Đặc biệt khi:
Người phạm tội biết rõ hành vi uống rượu bia có thể dẫn đến mất kiểm soát
Nhưng vẫn cố ý sử dụng và sau đó thực hiện hành vi phạm tội
3. Trường hợp nào say rượu có thể ảnh hưởng đến việc xem xét trách nhiệm?
Chỉ trong trường hợp rất đặc biệt, khi người phạm tội:
Bị ép buộc uống rượu
Không biết hoặc không thể kiểm soát việc sử dụng rượu, bia
Hoặc bị cho sử dụng chất kích thích mà không có ý thức tự nguyện
thì Tòa án mới có thể xem xét bản chất hành vi để đánh giá mức độ lỗi. Tuy nhiên, đây không phải là tình tiết giảm nhẹ mặc nhiên, mà phải được chứng minh rõ ràng bằng chứng cứ.
4. Say rượu có thể trở thành tình tiết tăng nặng không?
Trong nhiều vụ án, hành vi phạm tội khi say rượu:
Gây hậu quả nghiêm trọng
Thể hiện sự coi thường pháp luật
Gây nguy hiểm cho xã hội
có thể bị Tòa án đánh giá bất lợi cho người phạm tội, đặc biệt trong các tội:
Cố ý gây thương tích
Gây rối trật tự công cộng
Vi phạm quy định về giao thông đường bộ
Giết người, hành hung người khác
👉 Việc say rượu không bảo vệ người phạm tội, mà còn làm rủi ro pháp lý nghiêm trọng hơn.
5. Phân biệt với trường hợp mất năng lực trách nhiệm hình sự
Cần phân biệt rõ:
Say rượu: vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự
Mất năng lực nhận thức do bệnh lý tâm thần: có thể không phải chịu trách nhiệm hình sự
Nhiều người nhầm lẫn hai khái niệm này, dẫn đến hiểu sai về quyền lợi pháp lý của mình.
6. Lưu ý quan trọng
Không có quy định nào cho phép giảm nhẹ hình phạt chỉ vì say rượu
Không thể viện lý do “không nhớ gì” để chối bỏ trách nhiệm
Uống rượu bia trước khi phạm tội không phải là yếu tố có lợi
Người phạm tội vẫn phải chịu toàn bộ hậu quả pháp lý do hành vi gây ra
Kết luận
Phạm tội trong tình trạng say rượu không được coi là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo pháp luật Việt Nam. Ngược lại, trong nhiều trường hợp, việc say rượu còn khiến người phạm tội phải đối mặt với hậu quả pháp lý nghiêm trọng hơn. Mỗi cá nhân cần ý thức rõ rằng uống rượu bia không miễn trừ trách nhiệm trước pháp luật.
