Trong quá trình điều tra, truy tố và xét xử hình sự, nhiều bị can, bị cáo thắc mắc: phạm tội lần đầu có được giảm nhẹ hình phạt không? Trên thực tế, đây là một trong những tình tiết thường được Tòa án xem xét khi quyết định mức hình phạt. Tuy nhiên, không phải cứ phạm tội lần đầu là đương nhiên được giảm nhẹ. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ vấn đề này theo quy định pháp luật.
Phạm tội lần đầu là gì?
Phạm tội lần đầu được hiểu là trường hợp người phạm tội:
Trước đó chưa từng bị kết án về tội phạm nào
Hoặc đã từng bị kết án nhưng được xóa án tích, nên được coi như chưa bị kết án
Nói cách khác, người phạm tội lần đầu là người lần đầu bị xử lý hình sự về hành vi phạm tội.
Phạm tội lần đầu có được coi là tình tiết giảm nhẹ không?
Có thể có, nhưng không phải lúc nào cũng được áp dụng.
Pháp luật hình sự quy định nhiều tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, trong đó có trường hợp phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng.
Như vậy, để được coi là tình tiết giảm nhẹ, cần đồng thời đáp ứng hai điều kiện:
Phạm tội lần đầu
Hành vi phạm tội thuộc loại ít nghiêm trọng
Nếu chỉ phạm tội lần đầu nhưng hành vi nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng, thì không đương nhiên được giảm nhẹ.
Khi nào phạm tội lần đầu vẫn không được giảm nhẹ?
Người phạm tội lần đầu vẫn có thể không được giảm nhẹ hình phạt nếu rơi vào các trường hợp như:
Phạm tội có tổ chức
Phạm tội nhiều lần trong cùng vụ án
Gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng
Thực hiện hành vi với lỗi cố ý rõ ràng, tính chất nguy hiểm cao
Trong những trường hợp này, việc “lần đầu phạm tội” chỉ mang tính tham khảo, không đủ để coi là tình tiết giảm nhẹ.
Ngoài phạm tội lần đầu, còn những tình tiết giảm nhẹ nào khác?
Bên cạnh yếu tố phạm tội lần đầu, Tòa án còn xem xét nhiều tình tiết giảm nhẹ khác, như:
Thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải
Tự nguyện bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả
Phạm tội do hoàn cảnh đặc biệt khó khăn
Có công với cách mạng hoặc có đóng góp cho xã hội
Người phạm tội là người chưa thành niên
Trong thực tế, càng có nhiều tình tiết giảm nhẹ, mức hình phạt có thể càng được giảm đáng kể.
Phạm tội lần đầu có được hưởng án treo không?
Phạm tội lần đầu là một trong những điều kiện quan trọng để Tòa án xem xét cho hưởng án treo.
Tuy nhiên, để được hưởng án treo, người phạm tội còn phải đáp ứng thêm các điều kiện khác, như:
Mức hình phạt tù không quá giới hạn theo luật
Có nhân thân tốt
Có nơi cư trú rõ ràng
Không cần thiết phải cách ly khỏi xã hội
Do đó, phạm tội lần đầu không đồng nghĩa chắc chắn được án treo, mà chỉ là một yếu tố thuận lợi.
Kết luận
Phạm tội lần đầu có thể được giảm nhẹ hình phạt, nhưng chỉ khi đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định pháp luật, đặc biệt là hành vi thuộc trường hợp ít nghiêm trọng. Việc có được giảm nhẹ hay không còn phụ thuộc vào tính chất hành vi, hậu quả gây ra và các tình tiết khác của vụ án.
Trong các vụ án hình sự, người phạm tội nên chủ động hợp tác, khắc phục hậu quả và nhờ sự tư vấn của luật sư để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
