Trong các vụ án hình sự, không ít trường hợp nhiều người cùng tham gia thực hiện hành vi phạm tội. Khi đó, họ được xác định là đồng phạm. Vậy đồng phạm là gì, có những loại đồng phạm nào, và mỗi người sẽ bị xử lý hình sự ra sao?
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ cách pháp luật Việt Nam xử lý đồng phạm trong vụ án hình sự.
🔹 Đồng phạm là gì theo luật hình sự?
Theo Bộ luật Hình sự Việt Nam, đồng phạm là trường hợp có từ hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm.
📌 Các yếu tố quan trọng để xác định đồng phạm gồm:
Có từ hai người trở lên
Các bên cùng có lỗi cố ý
Có sự liên kết về ý chí trong việc thực hiện tội phạm
👉 Nếu chỉ vô tình liên quan, không biết trước hành vi phạm tội, thì không bị coi là đồng phạm.
🔹 Các loại đồng phạm trong vụ án hình sự
Pháp luật phân chia đồng phạm thành các vai trò khác nhau, cụ thể:
✅ 1. Người tổ chức
Là người:
Chủ mưu, cầm đầu
Lên kế hoạch
Chỉ đạo, điều hành việc thực hiện tội phạm
👉 Người tổ chức thường bị xử lý nặng nhất.
✅ 2. Người thực hành
Là người:
Trực tiếp thực hiện hành vi phạm tội
Gây ra hậu quả trực tiếp
👉 Đây là vai trò trung tâm trong vụ án.
✅ 3. Người xúi giục
Là người:
Kích động, dụ dỗ
Thuyết phục người khác phạm tội
👉 Dù không trực tiếp ra tay, vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự.
✅ 4. Người giúp sức
Là người:
Cung cấp công cụ, phương tiện
Tạo điều kiện về tinh thần hoặc vật chất để phạm tội
📌 Mức độ xử lý phụ thuộc vào vai trò và mức độ giúp sức.
🔹 Đồng phạm bị xử lý hình sự như thế nào?
Việc xử lý đồng phạm không cào bằng, mà căn cứ vào:
Vai trò của từng người
Mức độ tham gia
Hậu quả do hành vi gây ra
Nhân thân và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ
👉 Mỗi đồng phạm chịu trách nhiệm hình sự về phần hành vi của mình, chứ không hoàn toàn giống nhau.
🔹 Có phải mọi đồng phạm đều bị xử lý như nhau?
❌ Không.
Ví dụ:
Người tổ chức → mức án cao hơn
Người giúp sức với vai trò hạn chế → có thể bị xử nhẹ hơn
Người tham gia với mức độ không đáng kể → có thể được miễn hoặc giảm trách nhiệm hình sự
🔹 Trường hợp nào được giảm nhẹ hoặc miễn trách nhiệm?
Đồng phạm có thể được giảm nhẹ nếu:
Vai trò thứ yếu
Thành khẩn khai báo
Tự nguyện bồi thường, khắc phục hậu quả
Chủ động ngăn chặn hậu quả xảy ra
📌 Trường hợp tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội còn có thể được miễn trách nhiệm hình sự theo luật.
🔹 Kết luận
👉 Đồng phạm trong vụ án hình sự không bị xử lý giống nhau, mà tùy theo vai trò, mức độ tham gia và hậu quả gây ra.
👉 Việc xác định đúng tư cách đồng phạm có ý nghĩa rất lớn trong việc áp dụng khung hình phạt.
Nếu bạn hoặc người thân bị liên quan đến vụ án có yếu tố đồng phạm, nên tư vấn luật sư sớm để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
