Trong thực tế, rất nhiều trường hợp vợ chồng khi ly hôn gặp vướng mắc liên quan đến quyền sử dụng đất đứng tên hộ gia đình. Không ít người nhầm tưởng rằng đây là tài sản chung của vợ chồng và sẽ được chia đôi khi ly hôn. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật hiện hành, đất đứng tên hộ gia đình có cơ chế phân chia hoàn toàn khác.
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ đất đứng tên hộ gia đình là gì, ai có quyền đối với thửa đất, và khi ly hôn thì được chia như thế nào.
Đất đứng tên hộ gia đình là gì?
Đất đứng tên hộ gia đình là quyền sử dụng đất được Nhà nước giao, công nhận hoặc cho thuê cho hộ gia đình, và trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) ghi rõ “Hộ ông/bà …”.
Theo pháp luật đất đai, hộ gia đình sử dụng đất không phải là một cá nhân, mà là nhóm những người có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng, cùng sinh sống và cùng có quyền, nghĩa vụ đối với thửa đất tại thời điểm được cấp sổ.
Điều này có nghĩa là:
Không phải chỉ người đứng tên đại diện trên sổ đỏ mới có quyền;
Các thành viên khác trong hộ gia đình có tên trong hộ khẩu tại thời điểm cấp sổ cũng có quyền lợi hợp pháp đối với đất.
Khi ly hôn, đất đứng tên hộ gia đình có được chia không?
Câu trả lời là: không phải lúc nào cũng được chia.
Khi giải quyết ly hôn, Tòa án chỉ xem xét chia tài sản chung của vợ chồng, không tự động chia toàn bộ đất đứng tên hộ gia đình.
Việc chia hay không phụ thuộc vào nguồn gốc đất và ai là người có quyền sử dụng đất thực sự.
Trường hợp đất hộ gia đình là tài sản chung của vợ chồng
Đất đứng tên hộ gia đình có thể được coi là tài sản chung của vợ chồng nếu thỏa mãn đồng thời các điều kiện sau:
Thửa đất được cấp trong thời kỳ hôn nhân;
Vợ và chồng đều là thành viên hộ gia đình tại thời điểm được cấp sổ đỏ;
Không có thỏa thuận xác lập đây là tài sản riêng;
Việc tạo lập đất có sự đóng góp chung của vợ chồng.
Trong trường hợp này, khi ly hôn:
Chỉ phần quyền sử dụng đất thuộc về vợ chồng mới được chia;
Phần quyền của các thành viên khác trong hộ (cha mẹ, con cái…) không bị ảnh hưởng.
Trường hợp đất hộ gia đình không phải tài sản chung của vợ chồng
Đất đứng tên hộ gia đình không được chia khi ly hôn nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
Đất được cấp trước khi kết hôn;
Một bên vợ hoặc chồng không phải là thành viên hộ gia đình tại thời điểm cấp sổ;
Đất là tài sản của cha mẹ hoặc người thân khác trong hộ;
Vợ hoặc chồng chỉ là người ở nhờ, không có quyền sử dụng đất hợp pháp.
Trong những trường hợp này, Tòa án không đưa thửa đất vào khối tài sản ly hôn để phân chia.
Có cần đưa các thành viên hộ gia đình khác vào vụ án ly hôn không?
Có.
Khi giải quyết tranh chấp liên quan đến đất đứng tên hộ gia đình, Tòa án thường phải triệu tập tất cả các thành viên có quyền sử dụng đất để tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
Điều này nhằm:
Xác định chính xác phần quyền của từng người;
Tránh xâm phạm quyền lợi hợp pháp của các thành viên khác;
Đảm bảo bản án có thể thi hành trên thực tế.
Lưu ý quan trọng khi tranh chấp đất hộ gia đình lúc ly hôn
Không nên mặc định đất hộ gia đình là tài sản chung vợ chồng;
Cần kiểm tra thời điểm cấp sổ, thành viên hộ gia đình, nguồn gốc đất;
Việc chia đất thường phức tạp và kéo dài, dễ phát sinh tranh chấp;
Nên tham khảo ý kiến luật sư trước khi khởi kiện hoặc yêu cầu chia tài sản.
Kết luận
Đất đứng tên hộ gia đình khi ly hôn không đương nhiên được chia đôi.
Tòa án chỉ xem xét chia phần quyền sử dụng đất thuộc về vợ chồng, trên cơ sở xác định rõ ai là thành viên hộ gia đình và nguồn gốc hình thành tài sản.
Việc hiểu đúng bản chất pháp lý của đất hộ gia đình sẽ giúp bạn tránh nhầm lẫn, bảo vệ quyền lợi hợp pháp và hạn chế rủi ro khi ly hôn.
