Trong cuộc sống, không ít trường hợp xảy ra xô xát, đánh nhau và một bên cho rằng mình chỉ đánh người để tự vệ. Điều này khiến nhiều người thắc mắc: đánh người trong lúc tự vệ có bị coi là phạm tội không? có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định của pháp luật Việt Nam về phòng vệ chính đáng.
1. Tự vệ là gì theo pháp luật?
Theo Bộ luật Hình sự, tự vệ (phòng vệ chính đáng) là hành vi:
Chống trả lại một cách cần thiết
Nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bản thân hoặc người khác
Khi đang bị xâm phạm trái pháp luật một cách trực tiếp
Hành vi tự vệ chỉ được công nhận khi nhằm ngăn chặn hành vi tấn công đang xảy ra, không phải để trả thù.
2. Đánh người trong lúc tự vệ có phạm tội không?
Không phải mọi hành vi đánh người khi tự vệ đều là phạm tội.
Nếu việc đánh trả:
Xảy ra ngay trong lúc bị tấn công
Mức độ chống trả là cần thiết và phù hợp
Nhằm chấm dứt hành vi xâm phạm
👉 thì được coi là phòng vệ chính đáng và không bị coi là tội phạm.
3. Khi nào tự vệ vẫn bị xử lý hình sự?
Tự vệ có thể bị coi là vi phạm pháp luật nếu rơi vào trường hợp:
Đánh trả vượt quá mức cần thiết
Gây thương tích nghiêm trọng không tương xứng với hành vi tấn công
Tiếp tục đánh người khi nguy hiểm đã chấm dứt
Sử dụng hung khí nguy hiểm trong khi không cần thiết
Trong những trường hợp này, hành vi có thể bị coi là vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng và vẫn có thể bị xử lý hình sự hoặc xử phạt hành chính.
4. Phân biệt tự vệ và đánh người trái pháp luật
Việc phân biệt giữa tự vệ và đánh người trái pháp luật phụ thuộc vào:
Ai là người tấn công trước
Hành vi tấn công có đang diễn ra hay không
Mức độ chống trả có cần thiết hay không
Hậu quả xảy ra sau khi đánh trả
Cơ quan điều tra sẽ căn cứ vào lời khai, nhân chứng, camera, thương tích thực tế để đánh giá.
5. Đánh người để tự vệ có phải bồi thường không?
Ngay cả khi không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, người tự vệ vẫn có thể:
Phải bồi thường thiệt hại dân sự
Nếu gây thiệt hại vượt quá mức cần thiết
Tuy nhiên, nếu được xác định là phòng vệ chính đáng, trách nhiệm bồi thường có thể được miễn hoặc giảm đáng kể.
6. Làm gì để bảo vệ mình khi tự vệ?
Khi buộc phải tự vệ, nên lưu ý:
Chỉ chống trả để thoát khỏi nguy hiểm
Tránh sử dụng hung khí nếu không thật sự cần thiết
Gọi người hỗ trợ hoặc báo cơ quan chức năng càng sớm càng tốt
Thu thập chứng cứ như video, hình ảnh, nhân chứng
Những yếu tố này rất quan trọng để chứng minh hành vi tự vệ hợp pháp.
7. Kết luận
👉 Đánh người trong lúc tự vệ không đương nhiên là phạm tội
👉 Chỉ bị xử lý khi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng
👉 Việc chứng minh tự vệ phụ thuộc vào tình huống cụ thể và chứng cứ
Trong các vụ việc có xô xát, nên bình tĩnh và tìm hiểu kỹ quy định pháp luật để bảo vệ quyền lợi của mình.
