Khi ly hôn, việc ai là người trực tiếp nuôi con luôn là vấn đề được nhiều bậc cha mẹ quan tâm, đặc biệt là trường hợp con dưới 36 tháng tuổi. Pháp luật Việt Nam có quy định khá rõ ràng về vấn đề này nhằm đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho trẻ em.
1. Quy định pháp luật về quyền nuôi con dưới 36 tháng tuổi
Theo khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, pháp luật quy định:
“Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.”
Như vậy, nguyên tắc chung là:
Con dưới 36 tháng tuổi sẽ do mẹ trực tiếp nuôi dưỡng
Đây là ưu tiên mang tính mặc định, không cần mẹ phải chứng minh điều kiện vượt trội so với cha
2. Vì sao pháp luật ưu tiên giao con dưới 36 tháng tuổi cho mẹ?
Việc ưu tiên giao con nhỏ cho mẹ xuất phát từ:
Trẻ dưới 36 tháng tuổi chưa phát triển đầy đủ về thể chất và tâm sinh lý
Giai đoạn này, trẻ cần sự chăm sóc trực tiếp, thường xuyên và gắn bó mật thiết với mẹ
Vai trò của người mẹ đặc biệt quan trọng trong việc nuôi dưỡng, cho bú, chăm sóc sức khỏe và ổn định tâm lý của trẻ
Do đó, pháp luật đặt lợi ích của trẻ em lên hàng đầu, thay vì chỉ xét điều kiện kinh tế.
3. Trường hợp nào cha có thể được nuôi con dưới 36 tháng tuổi?
Mặc dù mẹ được ưu tiên, nhưng không phải lúc nào mẹ cũng chắc chắn được quyền nuôi con. Người cha có thể được giao nuôi con nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
🔹 Mẹ không đủ điều kiện nuôi con
Ví dụ:
Mẹ không có nơi cư trú ổn định
Mẹ mắc bệnh nặng, không có khả năng chăm sóc con
Mẹ bỏ mặc, không quan tâm đến con
Mẹ có hành vi bạo lực, nghiện ma túy, cờ bạc, rượu chè nghiêm trọng
🔹 Cha mẹ có thỏa thuận khác
Cha mẹ tự nguyện thỏa thuận giao con cho cha nuôi
Thỏa thuận này phải phù hợp với lợi ích của con
Tòa án sẽ xem xét và công nhận nếu thỏa thuận hợp pháp
4. Cha cần chứng minh gì nếu muốn giành quyền nuôi con dưới 36 tháng?
Trong trường hợp muốn giành quyền nuôi con dưới 36 tháng tuổi, người cha phải đưa ra chứng cứ rõ ràng, chứng minh rằng:
Mẹ không đủ điều kiện trực tiếp nuôi dưỡng
Việc giao con cho cha sẽ đảm bảo quyền lợi về thể chất, tinh thần và sự phát triển của trẻ tốt hơn
Các chứng cứ có thể bao gồm:
Hồ sơ y tế
Xác nhận của địa phương
Lời khai nhân chứng
Tài liệu chứng minh điều kiện sống, môi trường nuôi dưỡng
5. Mẹ có cần chứng minh điều kiện kinh tế để nuôi con không?
👉 Thông thường là không cần.
Với con dưới 36 tháng tuổi:
Pháp luật không đặt nặng yếu tố thu nhập
Chỉ cần chứng minh mẹ có khả năng chăm sóc con cơ bản và không thuộc trường hợp bị hạn chế quyền nuôi con
Tuy nhiên, nếu cha đưa ra chứng cứ cho rằng mẹ không đủ điều kiện, mẹ vẫn nên chuẩn bị:
Giấy tờ về chỗ ở
Công việc, thu nhập (nếu có)
Bằng chứng cho thấy mẹ đang trực tiếp chăm sóc con tốt
6. Người không trực tiếp nuôi con có quyền và nghĩa vụ gì?
Dù không trực tiếp nuôi con, cha hoặc mẹ vẫn có:
Quyền thăm nom con, không ai được cản trở
Nghĩa vụ cấp dưỡng cho con theo quy định pháp luật
Nghĩa vụ tôn trọng quyền được chăm sóc, giáo dục của con
7. Kết luận
👉 Con dưới 36 tháng tuổi khi ly hôn về nguyên tắc sẽ thuộc quyền nuôi của mẹ.
👉 Người cha chỉ có thể giành quyền nuôi nếu chứng minh được mẹ không đủ điều kiện hoặc hai bên có thỏa thuận khác vì lợi ích của con.
Nếu bạn đang gặp vướng mắc về quyền nuôi con khi ly hôn, đặc biệt là trường hợp con nhỏ dưới 36 tháng tuổi, bạn nên:
Chuẩn bị hồ sơ, chứng cứ đầy đủ
Tham vấn luật sư hôn nhân gia đình để được hướng dẫn cụ thể cho từng trường hợp
