Trong thực tế, nhiều người vì tình cảm gia đình, quen biết hoặc sợ liên lụy mà che giấu hành vi phạm tội cho người khác. Tuy nhiên, không ít trường hợp sau đó lại bị xử lý hình sự vì chính hành vi che giấu này.
Vậy che giấu tội phạm có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không? Pháp luật Việt Nam quy định thế nào? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ.
1. Che giấu tội phạm là gì?
Che giấu tội phạm là hành vi biết rõ người khác đã thực hiện tội phạm, nhưng vẫn cố tình:
Che giấu người phạm tội
Che giấu dấu vết, tang vật phạm tội
Không tố giác, giúp người phạm tội trốn tránh sự phát hiện, điều tra của cơ quan chức năng
👉 Đây là hành vi độc lập, khác với hành vi đồng phạm.
2. Che giấu tội phạm có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?
👉 CÓ.
Người che giấu tội phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu đủ các yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự.
⚠️ Điều quan trọng là:
Người che giấu biết rõ hành vi phạm tội đã xảy ra
Việc che giấu diễn ra sau khi tội phạm đã hoàn thành
3. Khi nào che giấu tội phạm bị coi là tội phạm?
Hành vi che giấu tội phạm bị xử lý hình sự khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:
Biết rõ người khác đã phạm tội
Không hứa hẹn che giấu từ trước
Có hành vi cụ thể nhằm che giấu người phạm tội hoặc tang vật
Tội phạm được che giấu thuộc các tội danh mà pháp luật quy định phải xử lý
4. Trường hợp nào không bị truy cứu trách nhiệm hình sự?
Pháp luật loại trừ trách nhiệm hình sự đối với một số trường hợp đặc biệt, cụ thể:
4.1. Người thân thích của người phạm tội
Các đối tượng sau không bị truy cứu về tội che giấu tội phạm (trừ một số tội đặc biệt nghiêm trọng):
Ông, bà
Cha, mẹ
Con
Vợ hoặc chồng
Anh, chị, em ruột
⚠️ Tuy nhiên, không áp dụng nếu che giấu các tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng theo quy định.
4.2. Không biết rõ hành vi phạm tội
Nếu người che giấu:
Không biết rõ đó là hành vi phạm tội
Tin rằng hành vi đó không vi phạm pháp luật
➡️ Không cấu thành tội che giấu tội phạm.
5. Phân biệt che giấu tội phạm và đồng phạm
Mặc dù đều liên quan đến hành vi phạm tội, nhưng che giấu tội phạm và đồng phạm là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau về bản chất pháp lý.
Thứ nhất, về thời điểm thực hiện hành vi.
Che giấu tội phạm chỉ xảy ra sau khi hành vi phạm tội đã hoàn thành. Người che giấu không tham gia vào quá trình thực hiện tội phạm, mà chỉ giúp người phạm tội trốn tránh sự phát hiện hoặc xử lý của cơ quan chức năng.
Trong khi đó, đồng phạm là những người tham gia trước hoặc trong khi tội phạm được thực hiện, có sự liên kết ý chí với người phạm tội chính.
Thứ hai, về vai trò trong vụ án.
Người che giấu tội phạm không trực tiếp thực hiện hành vi phạm tội, không góp phần tạo ra hậu quả của tội phạm ban đầu. Họ chỉ có hành vi giúp đỡ sau khi tội phạm đã xảy ra.
Ngược lại, đồng phạm là người cùng tham gia thực hiện tội phạm, có thể với vai trò tổ chức, xúi giục, giúp sức hoặc trực tiếp thực hành.
Thứ ba, về trách nhiệm hình sự.
Người che giấu tội phạm, nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm, sẽ bị xử lý về tội che giấu tội phạm, tách biệt với tội danh của người phạm tội chính.
Đối với đồng phạm, họ phải chịu trách nhiệm hình sự về chính tội phạm đã thực hiện, với mức hình phạt phụ thuộc vào vai trò và mức độ tham gia trong vụ án.
👉 Việc phân biệt rõ hai khái niệm này có ý nghĩa quan trọng trong thực tiễn, giúp xác định đúng tội danh, đúng trách nhiệm hình sự, tránh xử lý oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm.
6. Mức hình phạt đối với tội che giấu tội phạm
Tùy tính chất, mức độ và loại tội được che giấu, người phạm tội có thể bị:
Phạt cải tạo không giam giữ
Phạt tù có thời hạn
Áp dụng hình phạt bổ sung theo quy định
👉 Mức hình phạt cụ thể do Tòa án quyết định.
7. Kết luận
👉 Che giấu tội phạm là hành vi nguy hiểm và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Việc che giấu vì tình cảm cá nhân không làm mất đi tính trái pháp luật của hành vi, trừ những trường hợp được pháp luật miễn trách nhiệm rõ ràng.
Nếu rơi vào tình huống nhạy cảm, nên tham khảo ý kiến luật sư hình sự để tránh những hậu quả pháp lý nghiêm trọng.
