Trong thực tế, nhiều người khi nghe đến việc bị công an giữ người trong trường hợp khẩn cấp thường lo lắng và nhầm lẫn với việc bị bắt hay tạm giam. Tuy nhiên, đây là một biện pháp tố tụng hình sự đặc biệt, chỉ được áp dụng trong những trường hợp nhất định theo quy định của pháp luật.
Vậy giữ người trong trường hợp khẩn cấp là gì, khi nào được áp dụng và quyền, nghĩa vụ của người bị giữ ra sao? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ.
1. Giữ người trong trường hợp khẩn cấp là gì?
Giữ người trong trường hợp khẩn cấp là biện pháp ngăn chặn do cơ quan có thẩm quyền áp dụng nhằm ngăn chặn kịp thời hành vi phạm tội, tránh việc người bị nghi ngờ bỏ trốn, tiêu hủy chứng cứ hoặc tiếp tục gây nguy hiểm cho xã hội.
Biện pháp này chưa phải là bắt người, mà chỉ là giữ người trong một thời gian ngắn để phục vụ việc xác minh, điều tra ban đầu.
2. Khi nào công an được giữ người trong trường hợp khẩn cấp?
Công an chỉ được áp dụng biện pháp giữ người trong trường hợp khẩn cấp khi có căn cứ rõ ràng, thường rơi vào một trong các trường hợp sau:
Có dấu hiệu cho thấy người đó đang chuẩn bị thực hiện tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng
Có căn cứ xác định người đó vừa thực hiện hành vi phạm tội và cần ngăn chặn ngay
Có nguy cơ người đó bỏ trốn, tiêu hủy chứng cứ hoặc tiếp tục gây nguy hiểm
Việc giữ người không được thực hiện tùy tiện mà phải tuân thủ đúng trình tự, thủ tục pháp luật.
3. Thời hạn giữ người trong trường hợp khẩn cấp
Thời hạn giữ người trong trường hợp khẩn cấp là rất ngắn, cụ thể:
Thời hạn giữ ban đầu: không quá 12 giờ
Trong trường hợp cần thiết, có thể gia hạn nhưng tối đa không quá 24 giờ
Hết thời hạn này, nếu không đủ căn cứ để tiếp tục áp dụng biện pháp tố tụng khác, người bị giữ phải được trả tự do ngay.
4. Giữ người trong trường hợp khẩn cấp có phải là bắt người không?
👉 KHÔNG.
Giữ người trong trường hợp khẩn cấp không đồng nghĩa với bắt người. Đây chỉ là biện pháp tạm thời để:
Xác minh nhân thân
Làm rõ hành vi bị nghi ngờ
Thu thập chứng cứ ban đầu
Sau khi hết thời hạn giữ người, cơ quan có thẩm quyền mới xem xét việc bắt người, tạm giữ hoặc tạm giam nếu có đủ căn cứ theo luật định.
5. Quyền của người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp
Người bị giữ vẫn có những quyền cơ bản được pháp luật bảo vệ, bao gồm:
Được thông báo lý do giữ người
Được bảo đảm an toàn về tính mạng, sức khỏe
Được gặp hoặc liên hệ với người thân theo quy định
Được mời luật sư để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp
Không bị bức cung, nhục hình hay đối xử trái pháp luật
Nếu quyền lợi bị xâm phạm, người bị giữ có quyền khiếu nại hoặc tố cáo.
6. Nghĩa vụ của người bị giữ
Bên cạnh quyền lợi, người bị giữ cũng có nghĩa vụ:
Chấp hành yêu cầu hợp pháp của cơ quan công an
Không chống đối, cản trở việc xác minh
Cung cấp thông tin trung thực theo yêu cầu điều tra
Việc chống đối hoặc vi phạm nghĩa vụ có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng hơn.
7. Cần làm gì khi bị giữ người trong trường hợp khẩn cấp?
Khi rơi vào trường hợp này, người bị giữ nên:
Giữ bình tĩnh, hợp tác đúng mực
Yêu cầu được biết rõ lý do giữ người
Ghi nhớ thời gian bắt đầu bị giữ
Chủ động yêu cầu luật sư khi cần thiết
Việc hiểu đúng quyền và nghĩa vụ sẽ giúp bảo vệ tốt hơn quyền lợi hợp pháp của bản thân.
Kết luận
Giữ người trong trường hợp khẩn cấp là biện pháp tố tụng đặc biệt, chỉ được áp dụng trong những tình huống thật sự cần thiết và trong thời gian rất ngắn. Đây không phải là bắt người, và người bị giữ vẫn được pháp luật bảo đảm các quyền cơ bản.
Việc nắm rõ quy định này giúp cá nhân tránh hoang mang, đồng thời biết cách bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi không may rơi vào tình huống liên quan đến tố tụng hình sự.
