Câu hỏi
Mẹ tôi có nợ ông B một khoản tiền. Đến hạn trả nợ nhưng do chưa có khả năng thanh toán nên ông B thường xuyên đe dọa, hành hung và nói sẽ giết tôi nếu không trả nợ thay cho mẹ.
Vì quá lo sợ, tôi cùng một số anh em đến gặp ông B để thương lượng thì xảy ra xô xát, hậu quả ông B bị tổn thương cơ thể 30%.
Xin hỏi:
Trong trường hợp này tôi có phạm tội không?
Nếu có thì hành vi phạm tội do bị đe dọa có được coi là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự không
Trả lời
1. Đánh người gây thương tích 30% có bị coi là tội phạm không?
Theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), hành vi cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% trở lên, hoặc dưới 11% nhưng thuộc các trường hợp luật định.
👉 Trong vụ việc nêu trên, ông B bị tổn thương cơ thể 30%, vì vậy đủ căn cứ cấu thành tội Cố ý gây thương tích theo Điều 134 Bộ luật Hình sự.
Như vậy, người gây thương tích vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, kể cả khi mục đích ban đầu là thương lượng.
2. Có được coi là phòng vệ chính đáng hay không?
Phòng vệ chính đáng chỉ được công nhận khi:
Có hành vi tấn công đang xảy ra hoặc đe dọa xảy ra ngay tức khắc;
Việc chống trả là cần thiết và tương xứng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp.
Trong trường hợp này:
Việc ông B đe dọa trước đó là hành vi trái pháp luật;
Tuy nhiên, việc chủ động rủ thêm người đến gặp và xảy ra xô xát gây thương tích 30% thường khó được coi là phòng vệ chính đáng, đặc biệt nếu không chứng minh được nguy hiểm đang xảy ra ngay lúc đó.
👉 Do đó, khả năng được xác định là phòng vệ chính đáng là rất thấp.
3. Bị đe dọa có được xem là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự không?
Câu trả lời là: CÓ THỂ.
Theo Điều 51 Bộ luật Hình sự, một trong các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự là:
“Phạm tội trong trường hợp bị người khác đe dọa, cưỡng bức”
Trong vụ việc này:
Ông B có hành vi đe dọa giết người, hành hung, gây áp lực tinh thần nghiêm trọng;
Hành vi phạm tội xảy ra trong bối cảnh người phạm tội lo sợ, bị dồn ép về tâm lý.
👉 Nếu có chứng cứ chứng minh việc đe dọa (tin nhắn, ghi âm, lời khai nhân chứng…), người phạm tội có thể được áp dụng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.
4. Ngoài ra, chủ nợ có vi phạm pháp luật không?
Cần lưu ý rằng:
Hành vi đe dọa giết người, đánh đập, ép buộc trả nợ của ông B cũng có thể cấu thành các tội danh như:
Đe dọa giết người;
Cưỡng đoạt tài sản;
Cố ý gây thương tích (nếu có hành vi đánh đập).
👉 Đây là yếu tố quan trọng để cơ quan tiến hành tố tụng xem xét toàn diện vụ việc, tránh xử lý một chiều.
Kết luận
Hành vi đánh người gây thương tích 30% có dấu hiệu phạm tội hình sự;
Tuy nhiên, việc phạm tội do bị đe dọa, uy hiếp tinh thần có thể được xem là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự;
Việc xác định mức độ trách nhiệm cụ thể phụ thuộc vào chứng cứ, diễn biến thực tế và đánh giá của cơ quan tố tụng.
👉 Trong trường hợp này, người liên quan nên nhờ luật sư hình sự tư vấn và bảo vệ quyền lợi ngay từ giai đoạn đầu.
