Cơ quan điều tra tỉnh Lai Châu vừa khởi tố, bắt tạm giam Nguyễn Thị Nga, một người hoạt động trên nền tảng TikTok, để điều tra về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản và lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Vụ việc liên quan đến hàng trăm hộ dân đang khiếu kiện về công tác bồi thường, tái định cư của dự án thủy điện Bản Chát.
Lợi dụng mạng xã hội để tạo lòng tin với người khiếu kiện
Theo kết quả điều tra ban đầu, Nga sử dụng tài khoản TikTok cá nhân để đăng tải nhiều video xoay quanh nội dung khiếu nại, khiếu kiện của các hộ dân thuộc diện tái định cư. Trong các video, người này thường trực tiếp xuất hiện, phát biểu như một “người đại diện”, tạo cảm giác am hiểu pháp luật và có khả năng can thiệp vào quá trình giải quyết vụ việc.
Cơ quan chức năng xác định, nhiều nội dung trong các video này thiếu kiểm chứng, dễ gây hiểu lầm, kích động tâm lý bức xúc của người dân, từ đó khiến họ tin tưởng và tìm đến Nga để nhờ “giúp đỡ”.
Dựng lên mối quan hệ giả để chiếm đoạt tài sản
Không chỉ dừng lại ở việc đăng tải video, Nga còn chủ động tiếp cận một số người đại diện cho các hộ dân khiếu kiện, đưa ra thông tin gian dối rằng mình có mối quan hệ với lãnh đạo và cán bộ tại các cơ quan trung ương như Tòa án, Viện kiểm sát và lực lượng công an.
Nga yêu cầu những người có nhu cầu “giải quyết vụ việc” phải đóng tiền chi phí. Để tạo niềm tin, việc giao tiền thường được thực hiện tại khu vực gần trụ sở các cơ quan trung ương. Sau khi nhận tiền, Nga một mình mang đi và quay lại thông báo rằng công việc đã được “lo xong”, trong khi thực tế không hề có bất kỳ hoạt động pháp lý nào được thực hiện.
Qua xác minh, trong thời gian dài, Nga không gửi bất kỳ đơn thư khiếu nại nào của các hộ dân đến cơ quan có thẩm quyền. Số tiền nhận được bị cáo buộc đã bị chiếm đoạt để phục vụ mục đích cá nhân, với tổng giá trị ban đầu xác định hơn 1,5 tỷ đồng.
Góc nhìn pháp lý: Hành vi có thể cấu thành những tội danh nào?
Từ góc độ pháp luật hình sự, hành vi của Nga có dấu hiệu rõ ràng của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, khi:
Đưa ra thông tin gian dối về khả năng, mối quan hệ
Khiến người khác tin tưởng và giao tài sản
Chiếm đoạt tài sản cho mục đích cá nhân
Bên cạnh đó, việc sử dụng mạng xã hội để phát tán thông tin chưa được kiểm chứng, gây hiểu lầm, tác động tiêu cực đến nhận thức và quyền lợi của nhiều người dân còn có dấu hiệu của hành vi lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Vì sao người khiếu kiện dễ trở thành nạn nhân?
Trong các vụ việc liên quan đến khiếu nại đất đai, tái định cư, người dân thường:
Ở trong tâm lý bức xúc, kéo dài nhiều năm
Thiếu hiểu biết pháp luật
Mong muốn nhanh chóng được giải quyết quyền lợi
Chính những yếu tố này khiến họ dễ tin vào những cá nhân tự xưng “có quan hệ”, “lo được việc”, đặc biệt khi các đối tượng biết cách tận dụng mạng xã hội để tạo vỏ bọc uy tín.
Bài học pháp lý rút ra từ vụ việc
Từ vụ án này có thể rút ra một số lưu ý quan trọng:
Khiếu nại, tố cáo chỉ có giá trị khi được thực hiện đúng trình tự pháp luật
Không có cá nhân nào có quyền “chạy việc”, “can thiệp” trái quy định
Việc giao tiền cho người không có tư cách pháp lý tiềm ẩn rủi ro rất lớn
Vụ án là lời cảnh tỉnh không chỉ đối với người dân mà còn đối với những cá nhân lợi dụng mạng xã hội để trục lợi, cho thấy pháp luật sẽ xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền lợi của người yếu thế trong xã hội.
