Mua bán đất bằng giấy tay là hình thức giao dịch khá phổ biến trước đây, đặc biệt ở khu vực nông thôn hoặc các giao dịch “mua bán nhanh”. Tuy nhiên, rất nhiều người vẫn băn khoăn rằng hợp đồng mua bán đất viết tay có được pháp luật công nhận hay không, và trong trường hợp tranh chấp thì quyền lợi có được bảo vệ không.
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định pháp luật hiện hành và những rủi ro pháp lý cần lưu ý khi mua bán đất bằng giấy tay.
Mua bán đất bằng giấy tay là gì?
Mua bán đất bằng giấy tay là việc các bên tự thỏa thuận, tự viết giấy mua bán, ký tên với nhau mà không thực hiện công chứng hoặc chứng thực theo quy định của pháp luật.
Thông thường, giấy tay chỉ ghi nhận:
Thông tin người bán, người mua;
Diện tích đất, vị trí thửa đất;
Giá chuyển nhượng;
Thời điểm giao tiền, giao đất.
Hình thức này không có xác nhận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Pháp luật hiện nay quy định thế nào về mua bán đất bằng giấy tay?
Theo pháp luật đất đai và pháp luật dân sự hiện hành, chuyển nhượng quyền sử dụng đất bắt buộc phải lập hợp đồng bằng văn bản và được công chứng hoặc chứng thực.
Nói cách khác:
Giấy tay không phải là hình thức hợp đồng hợp pháp;
Mua bán đất chỉ bằng giấy tay về nguyên tắc là không được pháp luật công nhận.
Trường hợp mua bán đất bằng giấy tay không được công nhận
Các trường hợp sau đây gần như chắc chắn không được pháp luật công nhận:
Giao dịch lập sau ngày 01/7/2014 nhưng không công chứng, chứng thực;
Đất chưa có sổ đỏ, chưa đủ điều kiện chuyển nhượng;
Người bán không phải là người có quyền sử dụng đất hợp pháp;
Nội dung giấy tay không rõ ràng, không xác định được thửa đất cụ thể.
Trong các trường hợp này, nếu xảy ra tranh chấp:
Hợp đồng có thể bị tuyên vô hiệu;
Người mua gặp rất nhiều rủi ro khi đòi lại tiền hoặc quyền sử dụng đất.
Trường hợp mua bán đất bằng giấy tay vẫn có thể được xem xét công nhận
Trong một số trường hợp đặc biệt, Tòa án vẫn có thể xem xét công nhận giao dịch mua bán đất bằng giấy tay, nếu đáp ứng các điều kiện nhất định, chẳng hạn:
Giao dịch được xác lập trước ngày 01/7/2014;
Các bên đã thực hiện xong việc giao tiền và giao đất;
Người mua đã sử dụng đất ổn định, lâu dài, không tranh chấp;
Phù hợp với quy hoạch, không vi phạm pháp luật đất đai.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng:
Đây không phải là việc đương nhiên;
Người mua thường phải khởi kiện ra Tòa án để yêu cầu công nhận giao dịch;
Quá trình giải quyết mất nhiều thời gian và chi phí.
Rủi ro khi mua bán đất bằng giấy tay
Việc mua bán đất bằng giấy tay tiềm ẩn rất nhiều rủi ro pháp lý, như:
Không sang tên được sổ đỏ;
Người bán bán đất cho nhiều người cùng lúc;
Đất bị thu hồi nhưng không được bồi thường;
Tranh chấp kéo dài, khó chứng minh quyền lợi;
Có thể mất cả đất lẫn tiền.
Nên làm gì để tránh rủi ro khi mua bán đất?
Để đảm bảo quyền lợi hợp pháp, người mua cần:
Chỉ mua đất đã có sổ đỏ hợp pháp;
Lập hợp đồng chuyển nhượng có công chứng hoặc chứng thực;
Thực hiện đầy đủ thủ tục sang tên tại cơ quan đăng ký đất đai;
Không nên tin vào cam kết “sẽ ra sổ sau” nếu chỉ ký giấy tay.
Kết luận
Mua bán đất bằng giấy tay về nguyên tắc không được pháp luật công nhận.
Chỉ trong một số trường hợp rất hạn chế, Tòa án mới xem xét bảo vệ quyền lợi của người mua nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định pháp luật.
Để tránh rủi ro và tranh chấp kéo dài, người dân không nên mua bán đất chỉ bằng giấy tay, mà cần tuân thủ đúng trình tự, thủ tục pháp luật.
