Đất đai là tài sản có giá trị lớn và liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, hộ gia đình và doanh nghiệp. Trong thực tế, các tranh chấp và vướng mắc pháp lý về đất đai xảy ra rất phổ biến, đặc biệt trong bối cảnh pháp luật đất đai thường xuyên thay đổi. Dưới đây là những vấn đề thường gặp mà người dân cần tư vấn pháp lý về đất đai.
1. Tranh chấp ranh giới, diện tích đất
Một trong những vấn đề phổ biến nhất là tranh chấp ranh giới giữa các thửa đất liền kề. Nguyên nhân thường xuất phát từ:
Mốc giới bị mất, dịch chuyển theo thời gian
Sổ đỏ ghi nhận diện tích không khớp với thực tế
Việc xây dựng lấn chiếm đất của hộ liền kề
Những tranh chấp này nếu không được giải quyết sớm có thể kéo dài nhiều năm, gây ảnh hưởng đến quan hệ láng giềng và quyền sử dụng đất hợp pháp.
2. Tranh chấp quyền sử dụng đất
Tranh chấp quyền sử dụng đất thường phát sinh khi:
Một thửa đất có nhiều người cùng yêu cầu quyền sử dụng
Đất do cha mẹ để lại nhưng chưa phân chia rõ ràng
Mua bán, chuyển nhượng bằng giấy tay, không công chứng
Trong các trường hợp này, việc xác định nguồn gốc đất, quá trình sử dụng đất ổn định và các giấy tờ liên quan là yếu tố then chốt.
3. Thủ tục cấp sổ đỏ lần đầu
Nhiều người sử dụng đất ổn định nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do:
Thiếu giấy tờ chứng minh nguồn gốc
Đất khai hoang, đất sử dụng từ lâu
Đất nằm trong khu vực quy hoạch
Việc tư vấn pháp lý giúp người dân biết rõ điều kiện được cấp sổ, hồ sơ cần chuẩn bị và hướng xử lý trong trường hợp bị từ chối.
4. Chuyển mục đích sử dụng đất
Nhu cầu chuyển đất nông nghiệp sang đất ở, đất thương mại ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng được chấp thuận. Các vướng mắc thường gặp gồm:
Đất không phù hợp quy hoạch
Không đủ điều kiện về diện tích tối thiểu
Nghĩa vụ tài chính cao nhưng không được giải thích rõ
Tư vấn đất đai giúp người sử dụng đất đánh giá khả năng chuyển mục đích và hạn chế rủi ro pháp lý.
5. Thu hồi đất và bồi thường, tái định cư
Khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án, người dân thường gặp khó khăn liên quan đến:
Giá bồi thường thấp hơn giá thị trường
Không đồng ý với phương án tái định cư
Không được bố trí đất hoặc nhà ở phù hợp
Việc hiểu rõ quyền khiếu nại, khởi kiện và trình tự pháp lý là rất quan trọng để bảo vệ quyền lợi chính đáng.
6. Mua bán, chuyển nhượng đất đai
Nhiều giao dịch đất đai tiềm ẩn rủi ro do:
Đất đang thế chấp, bị tranh chấp
Người bán không đủ điều kiện chuyển nhượng
Hợp đồng không đúng hình thức pháp luật
Tư vấn pháp lý trước khi giao dịch giúp hạn chế tối đa nguy cơ mất tiền, mất đất.
7. Thừa kế đất đai
Đất đai là tài sản thường xuyên phát sinh tranh chấp thừa kế, đặc biệt khi:
Không có di chúc
Di chúc không hợp pháp
Người thừa kế không thống nhất việc phân chia
Việc tư vấn sớm giúp các bên lựa chọn phương án giải quyết phù hợp, tránh mâu thuẫn kéo dài.
