Sau hơn hai tuần xét xử và nghị án, ngày 2/2, TAND TP HCM đã tuyên những bản án rất nghiêm khắc đối với các bị cáo trong vụ án làm giả phiếu kết quả thử nghiệm, tiếp tay cho việc tiêu thụ thực phẩm giả, gây nguy cơ trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.
Theo bản án, bị cáo Hồ Thị Thanh Phương, Giám đốc điều hành Công ty TSL và Công ty cổ phần khoa học công nghệ Avatek, bị tuyên 27 năm tù về hai tội Giả mạo trong công tác và Đưa hối lộ. Cùng tội danh, bị cáo Đoàn Hữu Lượng, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Khoa học TSL, nhận mức án 25 năm tù.
Ngoài hình phạt tù, tòa buộc bị cáo Lượng nộp lại hơn 98 tỷ đồng, bị cáo Phương nộp lại 99 tỷ đồng là khoản thu lợi bất chính từ hành vi phạm tội.
Hành vi phạm tội có tổ chức, kéo dài nhiều năm
Hội đồng xét xử xác định, từ năm 2020 đến tháng 4/2025, các bị cáo đã cấu kết, xây dựng quy trình riêng để phát hành hàng trăm nghìn phiếu kết quả thử nghiệm giả, dù không có mẫu kiểm nghiệm hoặc có mẫu nhưng không thực hiện kiểm nghiệm thực tế.
Các phiếu thử nghiệm này là điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp hoàn tất hồ sơ công bố chất lượng sản phẩm, đặc biệt trong lĩnh vực thực phẩm, dược phẩm và mỹ phẩm. Việc làm giả đã trực tiếp tiếp tay cho thực phẩm giả lưu hành trên thị trường.
Riêng bị cáo Lượng bị xác định đã chỉ đạo làm giả 118.046 phiếu, trong khi bị cáo Phương chịu trách nhiệm với 190.337 phiếu, thu lợi bất chính tổng cộng gần 200 tỷ đồng.
Đưa hối lộ để hợp thức hóa hoạt động doanh nghiệp
Không dừng lại ở việc làm giả tài liệu, các bị cáo còn đưa hối lộ 3,3 tỷ đồng nhằm xin cấp phép chỉ định thử nghiệm và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động khi chưa đủ điều kiện theo quy định.
Trong vụ án, Nguyễn Nam Khánh, nguyên thư ký Phó chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, bị xác định đã lợi dụng mối quan hệ cá nhân để can thiệp trái quy định, trục lợi hơn 2,4 tỷ đồng. Tuy nhiên, do có nhiều tình tiết giảm nhẹ, đã khắc phục hậu quả và hoàn cảnh gia đình đặc biệt, bị cáo Khánh bị tuyên 3 năm tù.
Bình luận dưới góc độ trách nhiệm hình sự
1. Phiếu thử nghiệm là “chìa khóa” cho sản phẩm lưu hành
Phiếu kết quả thử nghiệm không chỉ là tài liệu kỹ thuật mà còn là căn cứ pháp lý bắt buộc để sản phẩm được phép lưu thông. Việc làm giả loại giấy tờ này đồng nghĩa với việc phá vỡ toàn bộ cơ chế kiểm soát an toàn sản phẩm của Nhà nước.
2. Người đứng đầu doanh nghiệp chịu trách nhiệm cao nhất
Bản án thể hiện rõ nguyên tắc: người chủ trương, chỉ đạo và hưởng lợi chính phải chịu trách nhiệm hình sự nặng nhất. Việc đổ lỗi cho cấp dưới hoặc cho rằng chỉ “làm theo quy trình nội bộ” không thể loại trừ trách nhiệm của lãnh đạo doanh nghiệp.
3. Hành vi mang tính hệ thống sẽ bị xử lý đặc biệt nghiêm khắc
Tòa án xác định đây là tội phạm có tổ chức, có sự bàn bạc, phân công vai trò và thực hiện nhiều lần trong thời gian dài. Chính yếu tố này khiến mức hình phạt được áp dụng ở khung rất cao, lên tới hàng chục năm tù.
4. Rủi ro hình sự cực lớn trong lĩnh vực kiểm nghiệm và công bố chất lượng
Vụ án là lời cảnh báo nghiêm khắc đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kiểm nghiệm, kiểm định, chứng nhận chất lượng. Chỉ một sai phạm mang tính hệ thống có thể khiến cả bộ máy lãnh đạo đối mặt với trách nhiệm hình sự đặc biệt nghiêm trọng.
Kết luận
Vụ án cấp hơn 218.000 phiếu thử nghiệm giả không chỉ là một đại án kinh tế mà còn là minh chứng rõ ràng cho việc xâm phạm trực tiếp quyền lợi và sức khỏe cộng đồng sẽ bị xử lý không khoan nhượng. Đây là bài học đắt giá cho các doanh nghiệp khi đặt lợi nhuận lên trên chuẩn mực đạo đức và trách nhiệm xã hội.
